ÇALIŞMA İZNİ HAKKINDA GÜNCEL BİLGİLER

ÇALIŞMA İZNİ HAKKINDA GÜNCEL BİLGİLER 2019

Yabancıların çalışma ve oturma izni almasına ilişkin çeşitli yasal düzenlemeler ve uygulamalarının Dışişleri Bakanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile İçişleri Bakanlığı kurumları tarafınca yürütülmesi, müracaat süreçlerinde karışıklığa ve vakit yitirilmesine niçin olmaktadır. 4817 sayılı Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanun, çalışma izni başvurularının otuz gün içinde sonuçlanacağını düzenlemektedir. Sadece uygulamada ne yazık ki söz mevzusu süre aşılmaktadır. İncelemeyi yürüten memurlar, çoğu zaman otuz günün sonunda noksan evrak bildiriminde bulunarak başvuran kişiden söz mevzusu evrağı talep etmektedir. Bu evrağın temin edilip sisteme yüklenmesi ve tekrardan incelenmek suretiyle Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na gönderilmesi, sürecin uzamasına niçin olmaktadır.

YABANCI ÇALIŞMA İZNİ YURTİÇİ VE YURTDIŞI BAŞVURU

Çalışma ve Toplumsal Güvenlik Bakanlığı’nın web sitesinde, yurt içi ve yurtdışı müracaat süreçlerine ilişkin açıklamalar kafi değildir. Mesela yurt içi başvurusunun, Türkiye’de ikamet eden ve minimum altı ay süreli geçerli ikamet izni olan yabancılar tarafınca yapılabileceği ve başvurunun altı aylık ikamet süresi içinde yapılabileceği belirtilmiştir. Bununla beraber, minimum altı aylık ikamet izni olan yabancının, emek harcama izni başvurusu değerlendirme süresi içinde ikamet izninin sona ermesi durumunda sürecin ne şekilde işleyeceği “yurt içi müracaat” başlığı altında değil, “duyurular” altında açıklanmıştır. Söz mevzusu durumda yabancı, yine yurtdışına çıkıp emek harcama vizesine başvurmak zorundadır. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın değerlendirme süresinin uzun olması sebebiyle, yabancıya ek bir külfet yüklenmektedir. Emek verme izni başvurusu yapılmadan ilkin Emek verme ve Toplumsal Güvenlik Bakanlığı’ndan data alınmak istenmesi halinde de, değişik ve bazen tutarsız data verilebilmektedir. Ek olarak, müracaat için evraklar teslim edildikten sonrasında verilecek olan bir numara ile sürecin web üstünden takip edilebilmesi yararlı olacaktır.

Vize ve oturma izinleri mevzusundaki değişik uygulamalar hakkında bilgiler

Güvenlik müdürlüklerinin uygulamalarında farklılıklar yaşanabilmektedir. Mesela gezinsel vizeyle Türkiye’ye giriş icra eden bir yabancının ikamet izni süresi sona erdikten sonrasında uzatma yapamaması kuralı mevzuatta yer almamaktadır sadece bu kaide bazı il güvenlik müdürlükleri tarafınca uygulanmaktadır. 6458 sayılı Yabancılar ve Internasyonal Koruma Kanunu’nun bazı maddeleri hemen hemen yürürlüğe girmediğinden, uygulanmakta olan 5683 sayılı Yabancıların Türkiye’de İkamet ve Seyahatleri Hakkında Kanun’un 10. maddesi uyarınca, yabancı, ikamet süresinin dolmasından itibaren onbeş gün içinde süre uzatımı başvurusunda bulunmakla yükümlüdür. Netice olarak ikamet süresinin uzatılması mümkün iken, gezinsel amaçlı ikamet izninin uzatılamaması hususu uygulamada kargaşalık yaratmaktadır. Uygulamada, gezinsel amaçlı ikamet izninin sona ermesi halinde, mevzuatta belirtilen onbeş günlük süre içinde mi yoksa bu süre hemen hemen başlamadan ilkin mi yurtdışına çıkılması gerektiği hakkında da güvenlik görevlileri içinde bir görüş birliği bulunmamaktadır. Bu durum da yabancıların ikamet sürelerini kaçırmalarına ve dolayısıyla ceza ödemelerine niçin olabilmektedir. İkamet izninin ilk alımı ya da yenilenmesi için Türkiye’de müracaat yapılması halinde, buluşma başvurunun yapıldığı tarihten aylar sonrasına verilebilmektedir. Bu ise, yurtdışına çıkılması ihtiyaç duyulan durumlarda firmalar açısından ciddi sorunlara niçin olmaktadır. Bu husus özellik İstanbul ili açısından geçerlidir. Yoğun iş yükü altında olan İstanbul Yabancılar Şube Müdürlüğü’nde kapasitenin genişletilmesi ve personel sayısının artırılması, üst düzey görevlerde bulunan yabancı uyruklu çalışanlar için ayrı bir birim oluşturularak bu kişilerin başvurularıyla bu birimin ilgilenmesi yararlı olacaktır. İkamet izni, kaide olarak yabancı uyruklu kişinin Türkiye’de ikamet edeceği ilin ilgili Yabancılar Şube Müdürlüğü’nden alınmaktadır. İkamet izni başvurusunda sunulacak evrak ve bilgiler Kanun’da açıkça ve eksiksiz olarak düzenlenmiş olmakla beraber her ilin Yabancılar Şube Müdürlüğü’nün talep ettikleri data ve belgeler birbirinden farklılık 3 göstermektedir. Hatta telefonla data alındıktan sonrasında dahi sunulan evrak mevzusunda problem çıkarılabilmekte ve başka evrak talep edilebilmektedir. Mesela, ikamet izni başvurularında kimi zaman yabancı çalışanın talep edilen ikamet izni süresince geçerli kira sözleşmesi kabul edilebilirken, kimi zaman otel rezervasyonunun da kabul edilebileceği bilgisi verilebilmektedir. Bir başka süreci zorlaştırıcı örnek ise, eğer otel rezervasyonu ile başvuruluyorsa, talep edilen ikamet izni süresi süresince ilgili otel odasının tutarının tamamının ödenmiş olduğuna dair faturanın sunulması talebidir. Bu durumda, mesela, yurt haricinde bir toplantıya iştirak etmesi ihtiyaç duyulan yabancı üst düzey yöneticinin, kanuni süresi içinde yenileme başvurusu yapmış olması ve başvurunun kabul edilmiş olduğu bilgisinin Emek verme ve Toplumsal Güvenlik Bakanlığı tarafınca onaylanmış olmasına karşın, yeni emek harcama izninin düzenlenmiş olduğu bir dönemde havaalanı polisi tarafınca, emek harcama izni ve ikamet izni olmaksızın yurtdışına çıkması halinde Türkiye’ye dönüşüne izin verilmeyeceği ve bürokratik işlemlere en başından ve konsolosluk aracılığı ile başlaması gerekeceği şekilde bilgilendirilmesi üstüne sıkıntılı bir süreç yaşanabilmektedir. Havaalanı polisleri bu uygulamanın hukuki dayanağını “giriş-çıkış uygulamalarını düzenleyen iç yönerge” olarak belirtmektedir. 11 Nisan 2013 tarihindeki Yabancılar ve Internasyonal Koruma Kanunu’nun 7. Maddesinin a bendinde pasaportu, geçişlik yerine geçen belgesi, vizesi yada ikamet ya da emek harcama izni olmayan yabancıların Türkiye’ye girişlerine izin verilmeyerek geri çevrilecekleri belirtilmektedir. Bu madde lafzından, bu belgelerden herhangi birine haiz olmayan yabancının geri çevrilebileceği anlaşılmaktadır. Bununla beraber yasal süresi içinde emek harcama ve ikamet iznini uzatma başvurusunda bulunulması, zamanaşımı süresini askıya almakta olup, bundan dolayı yabancı uyruklu kişinin Türkiye’ye giriş-çıkışının engellenmemesi gerekmektedir. Yukarıda da değinildiği suretiyle bu husus üstünde İçişleri Bakanlığı, hem Dışişleri Bakanlığı, hem de ikamet izni başvurusu meydana getirilen polis müdürlüğü aynı görüşte iken, havaalanı polisi iç yönergeyi dayanak göstererek yabancı uyruklu kişilerin özgür dolaşım hakkını engelleyebilmektedir. Emek verme izni başvurusu yapılır yapılmaz, bu kişilere çalışma izni başvurusu yaptığına dair (web sitesinden alınabilecek çıktı haricinde) resmi bir vesika verilmesi ve çalışma izni çıkana kadar bu geçici vesika ile yabancı çalışanların yurtdışına çıkış ve daha sonrasında Türkiye’ye dönüşleri mevzusunda kolaylık sağlanması yararlı olacaktır. Çalışma izni çıktıktan sonrasında 1 ay içinde ikamet tezkeresine işletmek gereklidir. Sadece ikamet tezkeresi için online buluşma almak yoğunluk olduğu dönemlerde 1 aydan uzun sürebilmektedir. Emek verme izni çıkan kişilerin ikamet tezkeresi işlemlerini birleştirmek ya da önceliklendirmek mevzusunda çözümler geliştirilebilir. İkamet izni ile emek harcama iznine başvuruluyor ise; B grubundaki şahıs maksimum 6 aylık ikamet izni alabilmektedir. Mesela, ikametinin bitmesine son iki ay kala emek harcama iznine başvurduğu durumda, süreç uzar ise çalışma izni ikamet izni bitince çıkmakta, bu durumda kişinin yurt dışına gidip Konsolosluktan emek harcama vizesini alıp gelmesi istenmektedir (yeni çıkan düzenleme). Bu ise ek maliyet anlamına gelmektedir. Ek olarak ikamet izni bitmiş ve ülkede kalıyor ise şahıs yurt dışına çıkarken ceza ödemek zorunda kalmaktadır. Bu uygulamanın çalışma izin başvurularında yaşanabilecek ihtimaller içinde gecikmeler dikkate alınacak şekilde tekrardan düzenlenmesi yararlı olacaktır.



Bir cevap yazın

Call Now Button